EĞİTİM BİLİMİ NOTLARI-2

 

 Ön koşullanma (duyusal ön şartlanma) iki nötr uyarıcı ile geçirilen yaşantılar sonucunda koşullanma ortamında yalnızca bir tanesi olmasına rağmen iki uyarıcıya da aynı koşullu tepkinin verilmesidir. Yani uyarıcılar arasındaki bitişiklik olay yaşanmadan önce kurulur. Nermin’in ablası ve onun arkadaşıyla önceden bir ilişkisi vardır ancak ablasının arkadaşı sinemadaki olay yaşanmadan önce iki kardeşe de olumsuz bir tutum sergilememektedir. Ancak sinemada yaşanan olaydan sonra Nermin orada olma-masına ve olayla ilgisi bulunmamasına rağmen ablanın arkadaşının Nermin’e de aynı koşullu tepkiyi vermesi bitişikliğin olaydan önce kurulduğunu ve bu durumun bir ön koşullanma örneği olduğunu gösterir.

Garcia etkisi, olumsuz tat koşullaması ve çağrışım olmak üzere iki boyutta ele alınmalıdır: Olumsuz tat koşulla-ması, bitişiklik süresine bir eleştiri olarak değerlendirilir. Nötr ve koşulsuz uyarıcı arasında uzun süre olsa da klasik koşullanma gerçekleşebilir. Örnek: Sabah kah-valtıda yumurta yiyen bir kişi yumurtanın bozuk olması nedeniyle zehirlenmiş ve etkileri öğleden sonra ortaya çıkmıştır. Buna rağmen bir daha yumurta yememeye karar vermiştir. Çağrışım ise koşullu uyarıcıyı anımsatan uyarıcılara da aynı koşullu tepkinin verilmesidir. Örnek: Sevgilisi tarafından terk edilen bir kadın sevgilisinden ve onu hatırlatan her şeyden nefret etmektedir. Bu açık-lamalara göre Yasin’in durumu Garcia etkisine örnektir.

Katışık pekiştirme tarifesi zaman ve oran aralıklı pekiş-tirme tarifelerinin birlikte kullanılmasıdır. Belli bir zaman diliminde yapılan belli sayıda davranışa ödül verilir. Yapı marketin ayın 1-15’i arası demesi sabit zamanı, 500 lira-lık alışverişler yapılması zorunluluğu ise sabit oranı ifade eder. Müşterilerin indirimi alabilmeleri için ayın belli bir döneminde belli miktar alışveriş yapması gerekmektedir. Bu nedenle uygulanan tarife katışık pekiştirmedir.

 

 Rehberliğin kriz yönelimli işlevinde beklenmedik, ani kriz durumları konu edinilir. Bunlar arasında şiddet, sal-dırganlık, intihar eğilimi, taciz, doğal afet gibi durumlar bulunur. İletişim sorunu yaşayan birey için sunulacak yardım rehberliğin iyileştirici işlevi ile ilgilidir, krize müdahaleyi gerektirmez.